Het Vaderhuis - Janneken Coeckelberghs (1866 - 1952)
Ingezonden door André Zomerwandeling
Een inzending van André waarbij ik even twijfelde of ik het wel plaatsen zou. Voor religie ruim ik geen plaats in op dit blog, ik stel het op mijn persoonlijke pagina Vin Konings zelfs geregeld aan de kaak. En dit gedicht is ietwat religieus. Neem vooral de slotregel 'Bidt voor mij, opdat ik vind een beter thuis'. Dat 'beter thuis' is het huis van een andere vader; de vader in de hemel. Maar goed, dit gedicht is ook al flink gedateerd, en indertijd was het (katholieke) geloof nauw verweven met het leven van vrijwel iedereen in Vlaanderen.
De voornaamste reden dat ik het toch plaats is omdat het gaat over een prachtig oud huis. Een huis dat... Wacht, dat laat ik André zelf vertellen:
Janneken Coeckelberghs woonde in een historisch, lemen Kempens hoefje uit 1679 op de Achterheide in Heist-op-den-Berg.Na zijn overlijden werd dit iconische huisje in de jaren 50 onder leiding van dr. Jozef Weyns volledig afgebroken en heropgebouwd in het Openluchtmuseum Bokrijk, waar het nog steeds te bezichtigen is.
Ik heb het huis in kwestie zelf gezien, jaren geleden, toen ik in Domein Bokrijk was. Ik zal er een foto van tonen, en daaronder het gedicht toevoegen.
De auteur, dr. Jozef Weyns (schrijvend als Janneken Coeckelberghs), werd door tijdgenoten omschreven als een "rechtschapen, vroom, eenvoudig en dichterlijk" man. Zijn vroomheid was diep geworteld in de traditionele, katholieke Kempense volkscultuur. In die cultuur was het geloof onlosmakelijk verbonden met het dagelijkse leven.
( #gedichten #poëzie )
Het is niet groot, het is niet mooi,
drie eeuwen oud, wat scheef gezakt,
van hout en leem, met kalk beplakt,
zijn weegt en wand, het dak van strooi.
Het staat daar eenzaam in het geboomt,
en het groen van palm en hulst en mast,
en wijngaardrank die weelderig wast,
het staat daar stil alsof het droomt.
En toch heb ik dit huisje lief,
en ruilde het voor geen andere woon,
al was die zevenmaal zo schoon,
en ingericht tot mijn gerief.
Hier speelde ik eens als kind, en ik zat
er aan de haard, bij het avonduur,
te staren in het vlammend vuur,
wanneer vader samen met moeder bad.
Toen gingen moeder en vader heen,
maar niet hun beeld, dat bleef me bij,
en alles herinnert mij,
de dagen van het ver verleen.
En eens verlaat ook ik ons huis,
en ga de weg hoe hard het zij,
waar niemand keert. Bidt voor mij,
opdat ik vind een beter thuis.
Prachtig Andre .
BeantwoordenVerwijderenIk vind het ook een heel prachtig gedicht Tientje. Een ode aan zijn vaderlijk huis.
VerwijderenDankjewel voor het publiceren Vin. Persoonlijk had ik in de slotregel het woord Beter vervangen door een ander woord. Bijvoorbeeld Zelfde of G(e)lijke. Als je het gedicht leest heb je het gevoel dat er geen beter thuis bestaat dan het vaderhuis. De uitdrukking Bidt voor mij, kan je interpreteren als een wens, een hoop: wens voor mij hoop voor mij. Al geeft ik onmiddellijk toe dat de dichter een heel gelovig man was en leefde in een zeer vrome omgeving. Ik denk dat hij niet bewust (misschien onbewust) een religieus gedicht heeft willen maken. Nogmaals bedankt Vin.
BeantwoordenVerwijderenPrachtige foto die je geplaatst hebt Vin. Vin, je bent een vinder.
VerwijderenIk ben het met je eens dat het woord 'beter' ietwat ongelukkig gekozen is; de dichter lijkt ermee zijn zojuist 'opgehemelde' ouderlijk huis weer omlaag te halen. Maar er is natuurlijk, in zijn beleving, geen beter thuis dan Gods bejaarden/overledenentehuis.
VerwijderenPrachtig. Wat is (een) mast (tweede strofe, regel 2)?
BeantwoordenVerwijderenIk heb het gevraagd aan meneer AI. Zijn antwoordt:
VerwijderenIn dit gedicht betekent mast een dennenboom of pijnboom (een naaldboom).
De dichter Janneken Coeckelbergs noemt in deze regel drie planten en bomen die erom bekendstaan dat ze in de winter groen blijven: de palm (vaak buxus genoemd), de hulst en de mast (den).
Achtergrond van het woord
• Regionaal taalgebruik: Het woord mast of mastboom is een oude en met name in Vlaanderen (onder andere in de Kempen) zeer bekende benaming voor de grove den (Pinus sylvestris).
• Herkomst: Deze boomsoort dankt de volksnaam aan het feit dat de lange, rechte en harsrijke stammen van deze bomen vroeger bij uitstek geschikt waren om te gebruiken als scheepsmasten.
Weer wat geleerd. Dagge bedaank zeë!
VerwijderenEen 'mast' is een den. En ik geef je er meteen bij dat een 'weegt' een muur is. (Dat laatste heeft André voor me opgezocht.)
VerwijderenOeps, kruisende reacties! André heeft de vraag ook al beantwoord, zie ik.
VerwijderenDat wist ik ook niet. Muur en wand?
VerwijderenJa, het is dubbelop. Misschien is er een klein verschil tussen een weegt en een wand.
Verwijderen'In oudere Vlaamse dialecten (zoals het Antwerps en Limburgs) is een weegt (of weeg) een vlechtwerk van takken of latten dat met leem wordt dichtgesmeerd om een muur of wand te vormen.'
Een spouwmuur is ook dubbelwandig.
VerwijderenDat zijn die lemen wanden niet. Maar omdat er tussen stro en leem (en in het stro zelf) veel lucht blijft zitten, isoleren ze wel erg goed. Ook tegenwoordig wordt het principe/bouwmateriaal weer zo af en toe toegepast.
VerwijderenGewoon prachtig !
BeantwoordenVerwijderenHet huis is prachtig, dit gedicht hoort hier wel bij, Heel mooi André.
BeantwoordenVerwijderenHeel mooi André zowel het huis als het gedicht
BeantwoordenVerwijderenDe dichter toont zijn liefde voor de thuis waar hij is groot gebracht.
Verwijderen